De tonkaboon is de vrucht van Dipteryx odorata, een boom uit de Fabaceae-familie die in het noorden van Zuid-Amerika voorkomt. Het zaad van deze vlinderbloemige is zwart en gerimpeld aan de buitenkant en bruin binnenin. De geur heeft iets weg van vanille, amandel, kaneel en kruidnagel. Ze vindt dan ook haar toepassing in parfum en tabakmengsels en sommige likeuren.

Vanaf de negentiende eeuw werd olie gewonnen uit tonkabonen ook wel tot margarine, of zogenoemde tonka-boter, verwerkt. Later werd deze tonka-boter vrijwel volledig verdrongen door margarine gemaakt uit palmolie.

Ondanks haar soms als hypnotiserend omschreven geur, wordt de boon zelden genoemd als ingrediënt in kookboeken. Sommige kookboeken suggereren het gebruik van minieme hoeveelheden van de tonkaboon voor de bereiding van deeg voor koekjes of cake. Andere gerechten waarin van oudsher wel eens tonkabonen in verwerkt worden zijn snoepjes op kokosnootbasis of crème brûlée.

De boon bevat echter tot wel 10% coumarine dat in grote hoeveelheden een bloedstollingsremmende gifstof is. Daarom worden de bonen voor gebruik in alcohol geweekt. Desondanks is de toch al geringe consumptie van tonkabonen verder afgenomen vanwege het vermoeden dat coumarine niet alleen giftig is, maar ook kankerverwekkende eigenschappen heeft.